|
Podczas tegorocznego czerwcowego wyjazdu przebywając w Sudetach
miałem okazję zwiedzić czeską twierdzę „Stachelberg”.
Dla miłośników fortyfikacji to wielka gratka, więc ze względu
na bliskie położenie (parę kilometrów od polskiej granicy)
polecam wszystkim odwiedzić to miejsce. Jest to wielka w swym założeniu
artyleryjska twierdza, która miała zabezpieczyć Czechów od
strony ówczesnej sudeckiej części granicy niemieckiej. Zwiedzając
jej obiekty nietrudno odnieść wrażenie, iż Czesi budując
swoje forty wyraźnie wzorowali się na francuskiej linii
Maginota. Budowę czechosłowackich fortyfikacji przejęło powołane
w 1935 roku Kierownictwo Prac Fortyfikacyjnych pod nadzorem generała
dywizji Karela Husarka. Budowę samej twierdzy rozpoczęto w październiku
w 1937 roku, ale jej ukończenie przerwały wydarzenia w
Monachium.
Dlatego też wiele obiektów pozostało jedynie na papierze, budowę
wielu rozpoczęto, ale nie dokończono. Co ciekawe, poszczególne
obiekty twierdzy są połączone przez skomplikowany system
podziemnych korytarzy i sal, których łączna długość wynosi
około 3,5 km (kolejna analogia do francuskich umocnień). W
jedynym dobudowanym do końca bunkrze piechoty (symbol T-S73) (zdjęcia
nr 4,5 i 6) znajduje się stała ekspozycja Muzeum Fortyfikacji
Czechosłowackiej
Projekt ogółem przewidywał wybudowanie dwunastu obiektów, z których
11 miało zostać połączonych systemem podziemnych korytarzy. To
czyniło twierdzę „Stachelberg” jedną z największych
budowanych twierdz czechosłowackiego systemu umocnień. Plan
twierdz opracowali kapitan saperów Emil Ludvik oraz kapitan saperów
inż. Alois Stana.
Główną siłą ogniową twierdzy „Stachelberg”
miały być dwa obiekty artyleryjskie (każdy z nich miał być
wyposażony w trzy haubice kal. 100 mm) (zdjęcie nr 7 T-S74) oraz
dwa obiekty posiadające wysuwane i obrotowe wieże pancerne (każda
z nich z podwójną haubicą kal. 100 mm). Dodatkowo osłonę
terenu przed bezpośrednim atakiem nieprzyjaciela miały stanowić
dwa obiekty z wieżą obrotową (każda z nich wyposażona w dwa
miotacze min kal. 120 mm) (zdjęcie nr 8 obiekt T-S72). Pozostałe
obiekty miały tworzyć forty dla piechoty wyposażone w karabiny
maszynowe i działa przeciwpancerne. Dodatkową ochronę miały
stanowić linie umocnień polowych, których relikty można odnaleźć
na każdym kroku (częściowo zrekonstruowanych) (zdjęcie nr 9)
wspartych przez lekkie schrony dla broni maszynowej (troszeczkę
podobne do naszych „urbanów”) (zdjęcie nr 10).
Do podstawowych zadań umocnień należało utrzymanie ciągłości
zabezpieczenia terenu do Libavskecho sedla, na którym od
miejscowości Zaclerz lub Kralowiec (Kralovec) można się było
spodziewać ataku sił niemieckich. Ogniem z broni twierdzy
„Stachelberg”, łącznie z planowaną twierdzą
„Poustka” około miejscowości Bezdekov pod Trutnovem,
miano osłaniać pas ciężkich i lekkich fortów, przebiegający
przez miejscowość Petrzykovice i Libecz (Petrikovice i Libec).
Jednocześnie artyleria twierdzy byłaby zdolna osłaniać
kierunek Alberzyce - Górny Marszow (Albercie - Horni Marsov).
Decyzje konferencji monachijskiej przyznające Niemcom
obszar czeskich Sudetów (wrzesień 1938 rok) i zajęcie tych
terenów przez Wehrmacht przerwał prace budowlane. Szkoda, bo
obiekty nie zostały uszkodzone w walkach
i gdyby było ich dzisiaj więcej, robiło by to na
zwiedzających jeszcze większe wrażenie. Tylko jeden z obiektów
został wybetonowany (T-S73), w miejscu budowy pozostałych fortów
dla piechoty znajdują się tylko ułamki fundamentów ze schodami
przykrytymi żelbetową płytą.
Do twierdzy „Stachelberg”
najlepiej dotrzeć samochodem przekraczając czeską granicę w
polskiej Lubawce, następnie kierując się na czeski Kralovec i
Zelcer (Zalcerz) poruszając się krętą górską drogą w
kierunku Trutnova (podziwiając za to przepiękne widoki), aż w
pewnym momencie dojrzymy na lewo jeden ze schronów bojowych
stanowiących element umocnień polowych (zdjęcie nr 1). To już
twierdza „Stachelberg”. Obok schronu stoi smukły
kamienny barokowy krzyż, na którym widnieje data 1670 (zdjęcie
nr 2) oraz leżą ułożone rzędem stalowe przeszkody
przeciwpancerne (zdjęcie nr 3).
Po zwiedzeniu twierdzy „Stachelberg” powrócimy
do punktu wyjścia i przechodząc na drugą stronę drogi (obok
widocznych na zdjęciu zaparkowanych samochodów), idąc w górę
polną drogą dotrzemy do obiektu T-S70, który również jest
dokończony, ale niestety nie jest udostępniony do zwiedzania
(zdjęcie nr 11).
Informacje o twierdzy „Stachelberg” pochodzą z
czeskiej strony tematycznej (www.stachelberg.cz),
gdzie można znaleźć jeszcze więcej wiadomości. Zdjęcia robiłem
sam, ale aparatem w telefonie komórkowym, więc nie są
najlepszej jakości...
Autor:
Dariusz Pietrucha
Zdjęcia:
Dariusz Pietrucha
powrót
|
