Stowarzyszenie

09.09.2016Zagórze

Zagórze - reaktywacja na opóźnione stulecie

   Miło nam poinformować, iż wkrótce, a konkretniej w połowie lipca 2016 roku, przystąpimy do remontu schronu obserwatora artylerii z 1915 roku w Zagórzu.

Miniaturka jak kolos

   Wybudowany w 1915 roku schron obserwatora artylerii jest przodkiem naszej 120-tki z Dąbrowieckiej Góry. Niewielkich rozmiarów obiekt pełnił te same funkcje bojowe, czyli prowadzenie obserwacji i kierowanie ogniem artylerii. Dokładnie to samo, co było zadaniem potężnej budowli z 1941 roku. Gabarytowo cały pierwszowojenny obiekt mógłby się zmieścić się w samej tylko izbie map  w schronie Regelbau 120a.

Wojenny Farciarz

   Obiekt cechuje wyjątkowe wojenne szczęście, dzięki czemu przetrwał trzy wojenne zawieruchy. Ominęła go planowa rozbiórka prowadzona w latach 1918-1920, która pochłonęła większość pierwszowojennych schronów na terenie powiatu otwockiego. Nie miał szans na chrzest bojowy w sierpniu 1920 roku, gdyż znalazł się na drugiej linii obrony Ufortyfikowanego Odcinka Wiązowna, gdzie Bolszewicy nie dotarli. Zostali zatrzymani na przedpolu i na pierwszej  linii nowych umocnień. Niemcy przypomnieli sobie o nim  dopiero w 1941 roku, gdy został  ponownie włączony do umocnień "Bruckenkopf  Warschau". W ostatnich dniach lipca 1944 roku został zajęty bez walki przez Armię Czerwoną, która zmierzała w kierunku Pohulanki, Położony kilkaset metrów od linii frontu (która ustabilizowała się na Pohulance na okres 1,5 miesiąca) uniknął salw potężnych pocisków rakietowych Nebelwerfer (znane z powstania jako Szafy lub Ryczące Krowy)  i artylerii, którymi Niemcy starali się przerwać drogę zaopatrzenia na zajętą przez Rosjan części Pohulanki. Po przejściu frontu szczęście nadal go nie opuszczało. Saperzy ominęli go w wojennych i powojennych akcjach wysadzania niewypałów, dzięki czemu jest jedynym niewysadzonym schronem Przedmościa od Józefowa (tej części na zachód od torów kolejowych) po poligon w Wesołej. Być może lekko uszkodzony padł ofiarą powojennej próby rozbiórki, która pozbawiła go fragmentów  stropu i fragmentu ściany czołowej ze szczeliną obserwacyjną, ale sama bryła i strop ocalały w dość dobrym stanie.

Weteran zabytkiem

  Dwa lata  temu wraz z wszystkimi obiektami Przedmościa na terenie gminy Wiązowna został wpisany do Gminnej Ewidencji Zabytków. Dzięki życzliwości prywatnych właścicieli działki leśnej, na której stoi, a także Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz wsparcia finansowego powiatu otwockiego i Nadleśnictwa Celestynów przywrócimy mu wygląd z lat świetności. Do końca roku obok schronu stanie też tablica informacyjna z rysunkami 3D, mapami informującymi o funkcji obiektu oraz historii pozycji, której bronił.

Forteczny szlak

   Tablica jest częścią większego projektu-„szkieletu szlaku” po "Przedmościu Warszawa", który poprowadzi turystów od Dąbrowieckiej Góry pod Karczewem do Wesołej (oba te miejsca dzierżawi nasze Stowarzyszenie i oba można podziwiać w różnej formie zachowania, w całości biegnie w kompleksach leśnych lub na ich bliskim przedpolu).  Druga z planowanych kilku tablic stanie na Dąbrowieckiej Górze. Liczymy, iż położona na samej granicy z Warszawą tablica w Zagórzu i wyremontowany schron staną się dla turystów masowo penetrujących lasy Mazowieckiego Parku Krajobrazowego  swoistą wizytówką turystyczną powiatu, na którego terenie znajduje się ponad 47 obiektów z I wojny światowej i 6 większych budowli z II wojny światowej.

Plan działań

Prace zabezpieczające i remontowe będą polegały na:

  • odkopaniu wnętrza i bryły budowli,
  • wypiaskowaniu  w celu oczyszczenia  betonu z porostów, wysoleń (efekt korozji betonu) i luźnych elementów betonu,
  • odtworzeniu skutej szczeliny obserwacyjnej na wzór tych zachowanych w Józefowie,
  • uzupełnienie ubytków w stropie i ścianach budowli,
  • zabezpieczenie budowli przed wpływem wód opadowych poprzez pokrycie jej hydroszlamem firmy Hydrostop,
  • odtworzenie nasypów maskujących obiekt i fragmentu rowu strzeleckiego wraz z oszalowaniem, by zapobiec ponownemu zasypywaniu wnętrza  budowli.

  Po pracach remontowych budowla pozostanie otwarta. Podobnie, jak ogólnodostępna, odkopana i oczyszczona ze śmieci i gruzu jest ruina schronu R514 w Wesołej, którą się opiekujemy.  Dla chętnych obejrzenia tego schronu, jak też innych na terenie Wiązowny, polecam odwiedzenie strony:

http://wiazowna.info.pl/przedmoscie-warszawskie/

Hubert Trzepałka, przewodniczący koła terenowego "Przedmoście Warszawa"