Stowarzyszenie

29.29.2021Twierdza Osowiec

UWAGA – BARDZO POWAŻNE ZAGROŻENIE DLA FORTYFIKACJI
TWIERDZY OSOWIEC – KOLEJNE KONSULTACJE SPOŁECZNE
 
Jakiś czas temu informowałem o konsultacjach społecznych w sprawie przebiegu drogi ekspresowej S16 w poprzek Twierdzy Osowiec. Poprzednie konsultacje i działania grup fortyfikacyjnych (wiem o działaniach Osowieckiego Towarzystwa Fortyfikacyjnego oraz Grupy Operacyjnej Bielsko-Biała) wywarły całkiem dobry skutek – projektant i Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad zauważyła problem prowadzenia drogi przez Twierdzę Osowiec.
Aktualnie rozpoczęły się konsultacje nad wariantem alternatywnym drogi, który nie przebiega przez Osowiec i dodatkowo jest znacznie korzystniejszy z ekologicznego i krajobrazowego punktu widzenia.
Konsultacje trwają do 24.09.2021. Warto, aby jak największa liczba osób wyraziła swoją negatywną opinię na temat wariantu przebiegu drogi przez Twierdzę Osowiec i ew. poprała budowę drogi wariantem alternatywnym.
Formularz konsultacyjny znajduje się tutaj: https://forms.office.com/Pages/ResponsePage.aspx...
W formularzu istotne są pytania 5 i 6. W pytaniu nr 6 należałoby zaznaczyć „wariant alternatywny”, a w pytaniu nr 5 wyrazić swoją pozytywną opinię dla wariantu alternatywnego.
Z kolei w pytaniu nr 4 należałoby wpisać: brak kolizji.
 
Wariant podstawowy, którego budowy koniecznie należałoby uniknąć, przebiega przez środek Twierdzy Osowiec (wpisanej do rejestru zabytków) oraz zakłada zniszczenie polskiego tradytora artyleryjskiego z 1939 roku (który znajduje się na terenie wpisanym do rejestru zabytków).
 
Najkorzystniejszym rozwiązaniem dla Twierdzy Osowiec oraz dla Biebrzańskiego Parku Narodowego jest poprowadzenie drogi wariantem alternatywnym przebiegającym w zupełnie innym rejonie - w okolicy Sztabina (można się opowiadać za tym wariantem w trakcie konsultacji!).
 
Cały obszar, przez który ma przebiegać droga według wariantu podstawowego wpisany jest do rejestru zabytków - jak widać, projektanci mimo to chcą, aby droga przechodziła przez teren ochrony konserwatorskiej: https://mapy.geoportal.gov.pl/imap/Imgp_2.html?locale=pl...
Dodatkowo, droga S16 wg wariantu podstawowego będzie przebiegać przez p.o. "Ciemnoszyje" Osowieckiego Rejonu Umocnionego, gdzie zagrożony zniszczeniem jest m.in. cenny sowiecki artyleryjski schron do ognia czołowego z zachowanymi pancerzami strzelnic.
 
Podsumowując:
wariant podstawowy – NIE
wariant alternatywny – TAK
 
Poniżej, gdyby ktoś chciał, to przy składaniu formularza konsultacyjnego może w uzasadnieniu śmiało wykorzystać mój tekst.
 
--------
 
Przeprowadzenie drogi S16 w wariancie podstawowym przez Osowiec jest niezgodne z polskim prawem. Teren ten bowiem objęty jest ścisłą ochroną konserwatorską, jako obszar niezwykle cennego i niepowtarzalnego zabytku sztuki militarnej o dużych walorach krajobrazowych – czyli Twierdzy Osowiec. System dzieł obronnych został wpisany do rejestru zabytków pod numerami:
A-551 z 1998-10-09;
brak numeru z 2010-11-23;
brak numeru z 2010-12-20.
Przeprowadzenie inwestycji liniowej, która spowoduje materialne i krajobrazowe zniszczenia na terenie objętym wpisem do rejestru zabytków nie jest możliwe w świetle polskiego prawodawstwa. Zgodnie z ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, nie ma także możliwości wykreślenia zabytku, jakim jest Twierdza Osowiec, z omawianego rejestru. Przywołana ustawa wskazuje w sposób enumeratywny przypadki, w których można dokonać skreślenia zabytku z listy zabytków. I tak, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy, zabytek wpisany do rejestru, który uległ zniszczeniu w stopniu powodującym utratę jego wartości historycznej, artystycznej lub naukowej albo którego wartość będąca podstawą wydania decyzji o wpisie do rejestru nie została potwierdzona w nowych ustaleniach naukowych, zostaje skreślony z rejestru. Dodatkowo, stosownie do ust. 4 powyższego artykułu, skreślenia dokonuje się także w przypadku, gdy zabytek został wpisany do inwentarza muzeum lub wszedł w skład narodowego zasobu bibliotecznego. Jak wspomniano wyżej – w odniesieniu do Twierdzy Osowiec, żadna z powyższych przesłanek nie zachodzi.
Zaproponowany wariant drogi przebiega dodatkowo dokładnie w miejscu, w którym znajduje się niezwykle cenny polski obiekt fortyfikacyjny z 1939 roku – tradytor artyleryjski z zachowanymi unikalnymi pancerzami. Obiekt ten – niemający żadnego odpowiednika w historii polskiego budownictwa obronnego – znajduje się w następującej lokalizacji: GPS 53°29'06.69" E: 22°37'40.53".
Według planów, droga S16 ma przebiegać dokładnie w miejscu usytuowania schronu. Co więcej, wokół obiektu znajdują się oryginalne wały ziemne, które wraz z obiektem tworzyły cały układ fortyfikacyjny. Prowadzenie drogi "po" obiekcie, jak i w jego bezpośrednim sąsiedztwie, całkowicie zaburzy system fortyfikacyjny.
Oprócz wspomnianego tradytora artyleryjskiego, zaproponowany wariant drogi będzie prowadził przez środek całego oryginalnego założenia fortecznego Twierdzy Osowiec – jak już wspomniano, wpisanego W CAŁOŚCI do rejestru zabytków. Fortyfikacje są założeniem, na które nie składają się wyłącznie obiekty kubaturowe. Całe założenie fortyfikacyjne składa się również z dostosowanego krajobrazu fortecznego, odpowiednich walorów widokowych, zachowanego układu ogni, zachowanych przestrzeni pomiędzy obiektami oraz kontaktów wzrokowych pomiędzy poszczególnymi elementami układu obronnego. Znaczna ingerencja w krajobraz, jak i w samą strukturę umocnień Twierdzy Osowiec, bezpowrotnie zaburzy możliwość odbioru i interpretacji całego zabytku – zarówno jako substancji zabytkowej, jak i krajobrazowej.
Kolejnym problemem w zakresie zaproponowanych wariantów przebiegających przez Osowiec, jest poprowadzenie drogi pośrodku punktu oporu "Ciemnoszyje" Osowieckiego Rejonu Umocnionego (na południe od m. Ciemnoszyje, pomiędzy przysiółkami Kolonia Ciemnoszyje i Mózgowina). W ramach tego założenia obronnego, wybudowano szereg schronów bojowych, które do dziś zachowały się w świetnym stanie. Jednym z obiektów wzniesionych w ramach p.o. "Ciemnoszyje" jest artyleryjski schron do ognia czołowego z osadzonymi pancerzami strzelnic, które nie zachowały się w takim stanie w żadnym innym obiekcie na terenie Polski. Mapa umiejscowienia obiektów dostępna jest m.in. tutaj: https://kriepost.org/mapa-lm.html
Tym samym, jako jedyny możliwy ze względów prawnych (brak ingerencji w zabytek ujęty w rejestrze zabytków) proponujemy wariant alternatywny przebiegający przez Sztabin i Augustów. Co dodatkowo należy zaznaczyć, wariant ten nie wpływa tak znacząco negatywnie na środowisko. Tereny bagienne i rozlewiskowe w rejonie przejścia DK8 przez Sztabin są wąskie i nie spowodują znaczących zmian przyrodniczych i krajobrazowych. Co dodatkowo należy zaznaczyć – wariantom przecinającym Biebrzański Park Narodowy zdecydowanie i kategorycznie sprzeciwia się Rada Naukowa BPN, czyli ciało złożone z osób z tytułami naukowymi i kompetentnymi w zakresie ochrony przyrody. Rada Naukowa pisze w konkluzji swojej opinii (dostępnej pod adresem: https://www.biebrza.org.pl/plik,4675,stanowisko-rady...): Biorąc pod uwagę powyższe argumenty, Rada Naukowa Biebrzańskiego Parku Narodowego, tworzona w większości przez przedstawicieli różnych dyscyplin wiedzy o ekosystemach mokradłowych, opiniuję negatywnie propozycję przeprowadzenia trasy przez obszar Bagien Biebrzańskich, objętych granicami parku narodowego, jako inwestycji stwarzającej zagrożenie dla wartości przyrodniczych najwyższej rangi.
 
                                                                                                                                                                                                                     Dominik Kasprzak
 
Udostępniamy i prosimy o wsparcie!
 
Link do materiału na FB znajdziesz tutaj.